ต้นไม้มงคล - พยอม
ต้นพยอม คือต้นไม้มงคล หากบ้านไหนมีต้นพยอมปลูกในบ้านไว้บริเวณรอบบ้านจะทำให้ไม่ขัดสนเรื่องเงินทอง และจะทำให้ผู้อื่นรักไคร่ อยากช่วยเหลือ หรือเห็นอกเห็นใจ เนื่องจากคำว่า พยอม มีความหมายว่า การยินยอม ผ่อนผัน หรือการประณีประนอม นอกจากนั้นคนสมัยก่อนยังมีความเชื่ออีกว่าหากจะปลูกต้นไม้เพื่อเอาคุณ ควรปลูกไว้ทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ
ต้น
ต้นพยอมไม้มงคลมีถิ่นกำเนิดขึ้นในทวีปเอเชีย เช่น ประเทศพม่า ลาว และประเทศไทยของเรา เป็นต้น พะยอมเป็นต้นไม้ที่มีขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ จัดเป็นไม้ผลัดใบ ทรงพุ่มสวยงาม แตกกิ่งก้านจำนวนมาก ซึ่งไม่จำเป็นต้องตัดแต่งกิ่งออก เพื่อสร้างร่มเงาและมองดูสวยงาม ต้นพยอมมีความสูงลำต้นประมาณ 15-20 เมตร และเส้นผ่าศูนย์กลางของลำต้นประมาณ 300 เซนติเมตร สีของเปลือกลำต้นคือสีน้ำตาลหรือสีเทาเข้ม ลำต้นแตกออกเป็นร่องยาว ตกสะเก็ด เนื้อไม้มีสีเหลืองอมสีน้ำตาล คล้ายกับต้นตะเคียนทอง
ใบ
ลักษณะของใบต้นพยอมมีใบเป็นรูปทรงรี ใบมน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ใบพะยอมมีสีเขียว ส่วนผิวใบจะเกลี้ยง ผิวเป็นมัน ขอบใบเรียบเป็นคลื่น เส้นใบด้านหลังสามารถมองเห็นได้ชัดเจน ใบมีความยาวประมาณ 12-18 เซนติเมตร และมีความกว้างประมาณ 6-8 เซนติเมตร
ดอก
ดอกพะยอมเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ ดอกมีช่อขนาดใหญ่ ออกตามส่วนยอดของต้น ดอกมีสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอม ดอกประกอบไปด้วยกลีบดอก 3 กลีบ โค้งเล็กน้อย มีความยาวประมาณ 4-6 เซนติเมตร โคนของกลีบดอกติดกับก้านดอก มีลักษณะกลม ดอกพะยอมจะดอกออกพร้อมกันเกือบทั้งต้นมองดูสวยงาม และจะออกดอกในช่วงเดือนธันวาคมไปจนถึงเดือนกุมภาพันธ์
ผล
มาในส่วนของผลกันบ้าง ลักษณะผล คือ เป็นผลแห้ง รูปทรงไข่และกระสวย มีความยาวประมาณ 2 เซนติเมตร ผลจะซ่อนตัวอยู่ในกระพุ้ง โคนมีปีก 5 ปีก ประกอบไปด้วยปีกยาวรูปทรงขอบขนาน 3 ปีก ยาวประมาณ 8 เซนติเมตร และปีกสั้นมี 2 ปีก โดยแต่ละปีกยาวไม่เกิน 3 เซนติเมตร ในหนึ่งผลจะมีเมล็ดเพียงแค่หนึ่งเมล็ด และจะติดผลในช่องเดือนมกราคมไปจนถึงเดือนมีนาคมของทุกปี
ต้น
ต้นพยอมไม้มงคลมีถิ่นกำเนิดขึ้นในทวีปเอเชีย เช่น ประเทศพม่า ลาว และประเทศไทยของเรา เป็นต้น พะยอมเป็นต้นไม้ที่มีขนาดกลางไปจนถึงขนาดใหญ่ จัดเป็นไม้ผลัดใบ ทรงพุ่มสวยงาม แตกกิ่งก้านจำนวนมาก ซึ่งไม่จำเป็นต้องตัดแต่งกิ่งออก เพื่อสร้างร่มเงาและมองดูสวยงาม ต้นพยอมมีความสูงลำต้นประมาณ 15-20 เมตร และเส้นผ่าศูนย์กลางของลำต้นประมาณ 300 เซนติเมตร สีของเปลือกลำต้นคือสีน้ำตาลหรือสีเทาเข้ม ลำต้นแตกออกเป็นร่องยาว ตกสะเก็ด เนื้อไม้มีสีเหลืองอมสีน้ำตาล คล้ายกับต้นตะเคียนทอง
ใบ
ลักษณะของใบต้นพยอมมีใบเป็นรูปทรงรี ใบมน ปลายใบแหลม โคนใบสอบ ใบพะยอมมีสีเขียว ส่วนผิวใบจะเกลี้ยง ผิวเป็นมัน ขอบใบเรียบเป็นคลื่น เส้นใบด้านหลังสามารถมองเห็นได้ชัดเจน ใบมีความยาวประมาณ 12-18 เซนติเมตร และมีความกว้างประมาณ 6-8 เซนติเมตร
ดอก
ดอกพะยอมเป็นดอกไม้ประจำจังหวัดกาฬสินธุ์ ดอกมีช่อขนาดใหญ่ ออกตามส่วนยอดของต้น ดอกมีสีเหลืองอ่อน กลิ่นหอม ดอกประกอบไปด้วยกลีบดอก 3 กลีบ โค้งเล็กน้อย มีความยาวประมาณ 4-6 เซนติเมตร โคนของกลีบดอกติดกับก้านดอก มีลักษณะกลม ดอกพะยอมจะดอกออกพร้อมกันเกือบทั้งต้นมองดูสวยงาม และจะออกดอกในช่วงเดือนธันวาคมไปจนถึงเดือนกุมภาพันธ์
ผล
มาในส่วนของผลกันบ้าง ลักษณะผล คือ เป็นผลแห้ง รูปทรงไข่และกระสวย มีความยาวประมาณ 2 เซนติเมตร ผลจะซ่อนตัวอยู่ในกระพุ้ง โคนมีปีก 5 ปีก ประกอบไปด้วยปีกยาวรูปทรงขอบขนาน 3 ปีก ยาวประมาณ 8 เซนติเมตร และปีกสั้นมี 2 ปีก โดยแต่ละปีกยาวไม่เกิน 3 เซนติเมตร ในหนึ่งผลจะมีเมล็ดเพียงแค่หนึ่งเมล็ด และจะติดผลในช่องเดือนมกราคมไปจนถึงเดือนมีนาคมของทุกปี
สรรพคุณทางด้านยาสมุนไพรของพะยอม
เปลือกของลำต้นมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร ช่วยแก้อาการท้องร่วง หรือท้องเดิน ขับล้างสารพิษออกจากลำไส้ เนื่องจากมีสาร Tannin จำนวนมาก จึงช่วยสมานแผลในลำไส้ได้ดี นอกจากนั้นหากนำมาเปลือกมาฝนยังสามารถใช้รักษาบาดแผล ลดอาการอักเสบ ป้องกันแผลติดเชื้อได้อีกด้วย
ดอกของพะยอมใช้เป็นยาหอมไว้แก้ลม ยาแก้ไข้ นอกจากนั้นยังใช้เป็นยาบำรุงหัวใจได้อีกด้วย
ประโยชน์ของพะยอม
ปลูกเพื่อสร้างร่มเงาทำให้เกิดความร่มเย็น ต้นพะยอมสามารถทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี อีกทั้งยังมีดอกที่สวยงาม กลิ่นหอมด้วย
ดอกอ่อน สามารถนำมาต้มรับประทานกับน้ำพริก หรือจะนำไปชุบแป้งทอดกรอบ อร่อย พร้อมทั้งมีโภชนาการที่ดี ดอกพะยอมอุดมไปด้วยคาร์โบไฮเดรต โปรตีน เส้นใย ไขมัน และแร่ธาตุเหล็ก ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกาย
เปลือกหรือชิ้นไม้เล็กๆ สามารถนำมาใส่ในเครื่องหมักดอง ทำเป็นสารกันบูดได้
ชันของต้นพยอมสามารถนำมาผสมกับน้ำมันทาไม้ ใช้ยาแนวเรือได้
ไม้พะยอม มีสีเหลืองอ่อน สวยงาม เนื้อไม้มีความแข็งแรง ทนทาน มีความคล้ายคลึงกันกับไม้ตะเคียนทอง สามารถนำไปแปรรูป หรือใช้ประโยชน์แทนกันได้และใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย เช่น ทำฟอร์นิเจอร์ เสาบ้าน ตง รอด พื้น ฝาบ้าน เป็นต้น
เปลือกของลำต้นมีสรรพคุณเป็นยาสมุนไพร ช่วยแก้อาการท้องร่วง หรือท้องเดิน ขับล้างสารพิษออกจากลำไส้ เนื่องจากมีสาร Tannin จำนวนมาก จึงช่วยสมานแผลในลำไส้ได้ดี นอกจากนั้นหากนำมาเปลือกมาฝนยังสามารถใช้รักษาบาดแผล ลดอาการอักเสบ ป้องกันแผลติดเชื้อได้อีกด้วย
ดอกของพะยอมใช้เป็นยาหอมไว้แก้ลม ยาแก้ไข้ นอกจากนั้นยังใช้เป็นยาบำรุงหัวใจได้อีกด้วย
ประโยชน์ของพะยอม
ปลูกเพื่อสร้างร่มเงาทำให้เกิดความร่มเย็น ต้นพะยอมสามารถทนทานต่อความแห้งแล้งได้ดี อีกทั้งยังมีดอกที่สวยงาม กลิ่นหอมด้วย
ดอกอ่อน สามารถนำมาต้มรับประทานกับน้ำพริก หรือจะนำไปชุบแป้งทอดกรอบ อร่อย พร้อมทั้งมีโภชนาการที่ดี ดอกพะยอมอุดมไปด้วยคาร์โบไฮเดรต โปรตีน เส้นใย ไขมัน และแร่ธาตุเหล็ก ซึ่งมีประโยชน์ต่อร่างกาย
เปลือกหรือชิ้นไม้เล็กๆ สามารถนำมาใส่ในเครื่องหมักดอง ทำเป็นสารกันบูดได้
ชันของต้นพยอมสามารถนำมาผสมกับน้ำมันทาไม้ ใช้ยาแนวเรือได้
ไม้พะยอม มีสีเหลืองอ่อน สวยงาม เนื้อไม้มีความแข็งแรง ทนทาน มีความคล้ายคลึงกันกับไม้ตะเคียนทอง สามารถนำไปแปรรูป หรือใช้ประโยชน์แทนกันได้และใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย เช่น ทำฟอร์นิเจอร์ เสาบ้าน ตง รอด พื้น ฝาบ้าน เป็นต้น